Graj odpowiedzialnie – uzależnienie od hazardu i jak szukać pomocy

Odpowiedzialne podejście do hazardu od lat stanowi istotny element polityki prowadzonej przez rzetelnych operatorów branży. Uzależnienie od gier to jednak temat, który dotyczy nie tylko samych graczy, lecz również ich rodzin, bliskich i otoczenia. Na tej stronie Jasny Slad zebrał informacje, które mogą pomóc w rozpoznaniu problemu na wczesnym etapie, wskazuje organizacje oferujące bezpłatną i anonimową pomoc oraz opisuje praktyczne sposoby działania zarówno dla osób uzależnionych, jak i dla tych, którzy chcą wesprzeć kogoś w potrzebie.

Mechanizm powstawania uzależnienia od hazardu

Uzależnienie od hazardu nie pojawia się z dnia na dzień. Badacze ustalili, że w trakcie gry mózg zaczyna intensywnie wytwarzać substancje chemiczne wywołujące uczucie euforii, co sprawia, że doznania gracza mogą być porównywalne z tymi, jakich doświadcza osoba uzależniona od narkotyków po kolejnej dawce. Z czasem gra przestaje być rozrywką, a staje się centralnym punktem życia – jedynym sposobem na chwilowe poczucie ulgi lub przyjemności.

Na powstawanie uzależnienia wpływają również czynniki środowiskowe. Powszechna dostępność urządzeń mobilnych, tabletów i smartfonów sprawia, że hazard online jest dosłownie pod ręką przez całą dobę. Rodzice, którzy nie mają czasu dla dzieci i kupują im kolejne urządzenia w zastępstwie kontaktu, nieświadomie otwierają drzwi do przestrzeni, w której łatwo o pierwsze kontakty z grami hazardowymi. Statystyki wskazują, że ponad 5% populacji krajów wysokorozwiniętych wymaga specjalistycznego leczenia z powodu uzależnienia od hazardu.

Skala problemu w Polsce przedstawia się następująco – dane te pokazują, że uzależnienie od hazardu jest realnym zjawiskiem społecznym, a nie marginalnym problemem jednostek:

Wskaźnik	Wartość
Udział graczy w populacji Polski	37,1%
Szacowana liczba osób uzależnionych	ok. 2 miliony
Odsetek nowych graczy uzależniających się rocznie	10%
Osoby skłonne do uzależnienia ze względu na sytuację finansową	3–4%
Gracze, którzy zgłosili się po profesjonalną pomoc	5,4%

Zestawienie tych liczb pokazuje wyraźnie, że zdecydowana większość uzależnionych nie szuka pomocy, co podkreśla wagę wczesnej diagnozy i edukacji.

Czynniki ryzyka i etapy uzależnienia

Uzależnienie od hazardu nie dotyka wszystkich w równym stopniu. Jasny Slad zwraca uwagę na kilka grup czynników, które zwiększają podatność konkretnej osoby na rozwinięcie problemu:

Cechy psychologiczne – osoby przeżywające chroniczny dyskomfort emocjonalny, pozbawione radości w codziennym życiu lub zmagające się z depresją częściej sięgają po gry jako formę ucieczki.
Sytuacja rodzinna – samotność, konflikty w rodzinie lub brak bliskich relacji skłaniają do zanurzania się w wirtualnym świecie, który daje pozorne poczucie przynależności i sensu.
Motywacja finansowa – przekonanie, że hazard może stać się stałym źródłem dochodu lub sposobem na wyjście z trudnej sytuacji materialnej, jest jedną z najczęstszych pułapek prowadzących do uzależnienia.
Izolacja społeczna – osoby niemające przyjaciół w życiu realnym coraz częściej szukają kontaktów i emocji w środowiskach wirtualnych, co sprzyja eskalacji zachowań hazardowych.
Uwarunkowania genetyczne – indywidualne cechy układu nerwowego i hormonalnego dziedziczone po rodzicach mogą obniżać lub podwyższać biologiczną skłonność do uzależnień.

Uzależnienie od gier kasynowych postępuje według przewidywalnego schematu. Droga od zwykłej ciekawości do poważnego problemu przebiega przez pięć etapów: zainteresowanie hazardem, fazę wygranych dającą fałszywe poczucie kontroli, fazę strat i prób odrobienia, desperację oraz – w najcięższych przypadkach – utratę nadziei. Każdy z tych etapów oddala gracza od realnego życia i utrudnia samodzielne wyjście z nałogu.

Skala uzależnienia od hazardu na świecie

Problem hazardowy nie jest zjawiskiem wyłącznie polskim. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co roku na całym świecie z uzależnienia od hazardu cierpi około 350 milionów ludzi, a wskaźnik chorobowości sięga 5,8%. Szacuje się, że mniej więcej co piąty człowiek na świecie doświadcza w pewnym momencie życia patologicznego uprawiania hazardu, przy czym ekspansja hazardu internetowego systematycznie podnosi tę liczbę.

Poniższa tabela porównuje sytuację hazardową w ośmiu krajach, uwzględniając preferencje graczy, typowy wiek uczestników, przychody branży oraz poziom uzależnienia:

Kraj	Najpopularniejsze gry	Średni wiek graczy	Coroczny dochód branży	Rozpowszechnienie hazardu	Odsetek uzależnionych
Stany Zjednoczone	Sloty, Blackjack, Poker	50–64 lat	240 mld USD (1,1 bln PLN)	89%	17%
Francja	Ruletka i gry karciane (Belote)	18–34 lat	38 mld EUR (1,8 bln PLN)	50%	2–3%
Belgia	Loterie, zdrapki	30–40 lat	1,2 mld EUR (5,7 mld PLN)	60%	2%
Niemcy	Loterie, zdrapki, sloty	44–53 lat	48 mld EUR (2,3 bln PLN)	39%	1,2%
Irlandia	Loterie, zakłady sportowe	55–64 lat	9,8 mld iEP (59,5 mld PLN)	59%	4%
Australia	Sloty, Poker	30–49 lat	24,88 mld AUD (85 mld PLN)	57%	8%
Wielka Brytania	Sloty, Bingo, zakłady bukmacherskie	35–44 lat	14,3 mld GBP (81,1 mld PLN)	68%	0,9%
Holandia	Blackjack, loterie, sloty	18–24 lat	600 mln EUR (2,8 mld PLN)	47%	5,2%

Zestawienie to wyraźnie pokazuje, że wysoki poziom uczestnictwa w hazardzie nie musi oznaczać wysokiego odsetka uzależnionych – istotna jest polityka prewencyjna i dostęp do pomocy.

Jeżeli nie można samodzielnie poradzić sobie z problemem, warto zwrócić się do organizacji pomocowych działających w tej dziedzinie. Do najczęściej polecanych należą:

BeGambleAware – zapewnia bezpłatne i poufne porady dla graczy w trudnej sytuacji.
GamCare – prowadzi infolinię wsparcia i oferuje doradztwo indywidualne.
Anonimowi Hazardziści – organizują spotkania wsparcia oparte na 12-etapowym programie dla osób uzależnionych.
Problem Gambling – oferuje grupy wsparcia dla graczy oraz pomoc dla członków rodzin nałogowych hazardzistów.

Wszystkie wymienione organizacje działają na zasadzie anonimowości, co dla wielu osób stanowi istotną barierę do przekroczenia przy pierwszym kontakcie.

Pomoc dla osób uzależnionych od hazardu w Polsce

Jeśli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia zmaga się z problemem hazardowym, w Polsce dostępna jest sieć placówek terapeutycznych – zarówno publicznych (finansowanych przez NFZ), jak i prywatnych. Poniżej zebraliśmy adresy i dane kontaktowe ośrodków w największych polskich miastach, aby ułatwić podjęcie pierwszego kroku.

Warszawa

Osoby szukające pomocy w stolicy mogą skontaktować się z ośrodkiem „POLANA” – Prywatnym Ośrodkiem Terapii Uzależnień i Pomocy Psychologicznej przy ul. Banderii 4, lok. 179. Kontakt: info@osrodekpolana.pl, tel. 602 624 447, strona: https://osrodekpolana.pl/

Wrocław

We Wrocławiu działa Ośrodek Leczenia Uzależnień DetoksVip przy ul. Piłsudskiego 74/lokal 320. Kontakt: biuro@apkvippoint.pl, tel. 507 177 222, strona: https://www.detoksvip.pl/

Gdańsk

Publiczną pomoc oferuje Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień w Gdańsku przy ul. Zakopiańskiej 37. Kontakt: rejestracja@wotu.pl, tel. 583 015 132, strona: https://wotu.pl/o-nas

Poznań

W Poznaniu funkcjonuje AGNUS Prywatny Ośrodek Leczenia Uzależnień i Współuzależnienia przy ul. Spławie 48. Kontakt: kontakt@uzaleznieniapoznan.pl, tel. 533 221 555, strona: https://agnusterapia.pl

Kraków

Centrum „PRO-VITA” Centrum Zdrowia Psychicznego i Terapii Uzależnień NZOZ Kraków mieści się przy ul. Basztowej 5. Kontakt: asztowa@provita.org.pl, tel. 124 219 567, strona: https://provita.org.pl/

Katowice

W Katowicach działa Prywatny Ośrodek „Lapides” przy ul. Poniatowskiego 21. Kontakt: rejestracja@lapides.pl, tel. 604 596 792, strona: https://osrodek-terapii-lapides-katowice.pl/

Bydgoszcz

Bydgoski Ośrodek Rehabilitacji, Terapii Uzależnień i Profilaktyki „BORPA” działa przy ul. Bernarda Śliwińskiego 12. Kontakt: borpa@poczta.onet.pl, tel. 523 755 405, strona: http://bip.borpa.bydgoszcz.pl/

Białystok

W Białymstoku pomoc oferuje Ośrodek Terapii i Leczenia Uzależnień Skrzydła Pomorskie przy ul. św. Krzysztofa 12. Kontakt: bialystok@terapiaskrzydla.pl, tel. 530 333 303, strona: https://terapiaskrzydla-bialystok.pl/

Rzeszów

Dialog Centrum Terapii Rodzin w Rzeszowie mieści się przy ul. Karola Lewakowskiego 1a/2. Kontakt: www@dialog.rzeszow.pl, tel. 507 039 111, strona: https://dialog.rzeszow.pl/

Sopot

Poradnia Terapii Uzależnień Mrowisko w Sopocie działa przy ul. Królikarnia 13. Kontakt: biuro@mrowisko.org.pl, tel. 585 502 669, strona: https://mrowisko.org.pl/

Lublin

W Lublinie dostępna jest Przychodnia Leczenia Uzależnień przy ul. Karłowicza 1. Kontakt: plu@olu.lublin.eu, tel. 815 322 979, strona: http://olu.lublin.pl/

Konin

Pomoc zapewnia Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie przy ul. Wyszyńskiego 1. Kontakt: o.leczenia.uzależnień@szpital-konin.pl, tel. 632 404 432, strona: https://szpital-konin.pl/SK/

Toruń

Wojewódzka Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia w Toruniu mieści się przy ul. Szosa Bydgoska 1. Kontakt: rejestr_wptuiw@wotuiw.torun.pl, tel. 566 226 831, strona: http://wotuiw.torun.pl/

Olsztyn

Miejski Zespół Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Olsztynie działa przy al. Wojska Polskiego 8. Kontakt: terapia@mzpitu.olsztyn.eu, tel. 895 429 466, strona: https://mzpitu.olsztyn.eu/dzial-terapii

Krosno

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Horyzont BIS w Krośnie mieści się przy ul. Grobla 29. Kontakt: izkasum@tlen.pl, tel. 683 835 500, strona: https://www.horyzontbis.pl/

Koszalin

Stowarzyszenie Profilaktyki i Terapii „Młodzi – Młodym” w Koszalinie działa przy ul. Zwycięstwa 168. Kontakt: stowmm@gmail.com, tel. 513 606 445, strona: https://mlodzi-mlodym.koszalin.pl/

Szczecin

W Szczecinie pomoc hazardzistom świadczy Ośrodek Terapii Uzależnień od Alkoholu (SPZOZ) przy ul. Ostrowskiej 7. Kontakt: otu@otu.szczecin.pl, tel. 914 558 343, strona: https://otu.szczecin.pl/hazard

Opole

Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia w Opolu mieści się przy ul. Głogowskiej 25B. Kontakt: wotuiw@olowoskowice.pl, tel. 774 552 535, strona: http://olowoskowice.pl/210/182/aktualnosci-wotuiw.html

Częstochowa

Młodzieżowy Ośrodek Leczenia Uzależnień w Częstochowie działa przy ul. Rejtana 7b. Kontakt: osrodek@cztps.eu, tel. 343 639 757, strona: http://osrodek.cztps.eu/

Gdynia

Ośrodek Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Gdyni mieści się przy ul. M. Reja 2a. Kontakt: opitu@opitu.pl, tel. 586 216 135, strona: http://opitu.pl/

Niezależnie od miejsca zamieszkania, warto skontaktować się z wybraną placówką możliwie szybko – im wcześniej zostanie podjęte leczenie, tym krótszy jest zazwyczaj czas potrzebny do odbudowania kontroli nad własnym życiem.

Sposoby leczenia i wsparcie w walce z nałogiem

Terapia uzależnienia od hazardu wymaga zarówno zaangażowania samego uzależnionego, jak i aktywnego udziału jego bliskich. Jasny Slad zebrał praktyczne wskazówki pomocne zarówno dla osób zmagających się z nałogiem samodzielnie, jak i dla tych, którzy chcą wesprzeć kogoś z rodziny lub otoczenia.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe strategie działania z dwóch perspektyw:

Wsparcie bliskiej osoby uzależnionej	Samodzielna walka z nałogiem
Rozmawiaj otwarcie o wpływie hazardu na życie rodzinne – bez oskarżeń, ale konkretnie i szczerze.	Unikaj izolacji: zadzwoń do zaufanej osoby, napisz na forum wsparcia lub wybierz się na spotkanie Anonimowych Hazardzistów.
Wyjaśnij partnerowi, w jaki sposób jego zachowanie dotyka Ciebie i innych członków rodziny.	Kiedy pojawia się silna chęć gry, odłóż ją na 5, 15 minut lub godzinę – impulsy z czasem słabną i często można się im oprzeć.
Przejmij tymczasowo kontrolę nad finansami rodziny i uważnie monitoruj wyciągi bankowe oraz karty kredytowe.	Wizualizuj negatywne konsekwencje – wyobraź sobie, co straci Twoja rodzina, jeśli ulegniesz pokusie.
Okazuj cierpliwość i wsparcie podczas leczenia, nawet jeśli pojawią się nawroty – to naturalny element procesu terapeutycznego.	Zastąp hazard inną aktywnością: wyjdź na spacer, obejrzyj film, pójdź na siłownię.

Jedną z najszerzej stosowanych metod terapeutycznych jest Model Minnesota – program 12-stopniowy opracowany pierwotnie przez Anonimowych Alkoholików i po raz pierwszy zastosowany w Państwowym Szpitalu Psychiatrycznym w latach 50. XX wieku. Jego zasadnicza zaleta polega na tym, że kładzie nacisk na indywidualizację leczenia: ponieważ każda osoba przeżywa uzależnienie inaczej, program jest dostosowywany do konkretnego pacjenta, a nie stosowany schematycznie dla wszystkich.

Polecane książki o uzależnieniu od hazardu

Dla tych, którzy chcą pogłębić wiedzę na ten temat lub szukają wsparcia w procesie zdrowienia, dostępne są pozycje książkowe opisujące problem zarówno od strony naukowej, jak i osobistej. Wśród pozycji wartych uwagi można wymienić:

„Gdy hazard staje się problemem. Czy jestem uzależniony?”, Barbara Wojewódzka, 2014.
„Hazardziści. Gra o życie”, Beata Biały, 2021.
„Hazard. Historia, zagrożenia i drogi wyjścia”, Bohdan T. Woronowicz, 2012.
„W sieci hazardu”, Andrzej Zwoliński, 2011.
„Cześć, mam na imię Michał”, Michał Krupa, 2013.

Każda z tych publikacji oferuje inną perspektywę – od analizy mechanizmów uzależnienia po osobiste świadectwa osób, które przeszły przez nałóg i zdecydowały się opisać swoją drogę wyjścia.

Sprawdź, czy masz problem z hazardem – krótki test

Poniższy test służy jako wstępna, orientacyjna ocena zachowań hazardowych. Odpowiedz szczerze na każde z poniższych pytań, a następnie oblicz łączną liczbę punktów według klucza: TAK = 3 punkty, NIE = 2 punkty, WĄTPIĘ = 1 punkt.

Odpowiedz na każde pytanie:

Czy myślisz o hazardzie przez dużą część dnia, nawet poza grą?
Czy odczuwasz potrzebę stopniowego zwiększania stawek, żeby gra nadal dawała Ci satysfakcję?
Czy podejmowałeś nieudane próby ograniczenia lub zaprzestania grania?
Czy odczuwasz rozdrażnienie lub niepokój, gdy próbujesz się powstrzymać od gry?
Czy ukrywasz przed bliskimi informacje o swoim hazardzie lub okłamujesz ich w tym zakresie?
Czy hazard miał negatywny wpływ na Twoje życie zawodowe, naukę lub relacje uczuciowe?
Czy sięgasz po hazard jako sposób radzenia sobie z niepokojem lub smutkiem?
Czy zdarzały Ci się myśli samobójcze związane z sytuacją wywołaną przez hazard?
Czy sprzedawałeś wartościowe przedmioty, by zdobyć środki na dalszą grę?
Czy dopuściłeś się czynu niezgodnego z prawem, żeby sfinansować swój hazard?

Po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie pytania zsumuj punkty i sprawdź wynik w poniższej tabeli:

Liczba punktów	Co oznacza wynik
Od 10 do 20	Brak oznak uzależnienia – hazard pozostaje dla Ciebie formą rozrywki, nie przejął kontroli nad Twoim życiem.
Od 21 do 26	Pojawiają się niepokojące sygnały – warto ograniczyć czas i pieniądze przeznaczane na grę; jeśli to trudne, rozważ konsultację ze specjalistą.
Od 27 do 30	Wynik sugeruje uzależnienie – zaleca się jak najszybszy kontakt z psychologiem lub terapeutą uzależnień.

Pamiętaj, że jest to wyłącznie narzędzie orientacyjne, a potwierdzenie diagnozy i dobór właściwego leczenia zawsze należą do specjalisty.

Historie osób, które wyszły z uzależnienia

Wiele osób, które zmagają się z problemem hazardowym, czerpie siłę z wiedzy, że innym udało się go pokonać. Poniżej Jasny Slad opisuje trzy autentyczne historie, w których droga do uzależnienia była różna, lecz wspólny był trudny moment przebudzenia i decyzja o zmianie.

Heni Wiśniewski dorastał w rodzinie zastępczej, a jego dzieciństwo upłynęło w biedzie – ojciec zmarł, gdy miał sześć lat, matka zmagała się z alkoholizmem. W wieku 25 lat wyjechał do Wielkiej Brytanii, zbudował stabilne życie, poznał przyszłą żonę i podjął dobrą pracę. Przed ślubem poszedł z przyjaciółmi do kasyna i jako jedyny wygrał. Kilka miesięcy później wrócił – i znów wygrał. Nabrał przekonania, że potrafi grać lepiej od innych. Stopniowo zaczął zaciągać kredyty i tracić coraz większe sumy w kasynach online. Łączne straty sięgnęły około 250 tysięcy złotych. Żona go opuściła, pojawiły się myśli samobójcze. Dopiero interwencja przyjaciół i leczenie w prywatnym centrum medycznym pozwoliły mu zrozumieć mechanizm uzależnienia. Zdecydował się na dożywotnie wykluczenie ze wszystkich brytyjskich zakładów hazardowych i powoli uczy się funkcjonować bez gry.

Historia Łukasza zaczęła się od ojca, który jako dziecko zabierał go do salonów gier. Gdy Łukasz studiował, zaczął stawiać drobne zakłady bukmacherskie na ulubione drużyny – kilka złotych, które nie wydawały się żadnym ryzykiem. Wkrótce pochłonął wszystkie pieniądze przeznaczone na studia. Zaczął zastawiać przedmioty w lombardzie i pożyczać od znajomych, by móc dalej grać. Jego bliscy do dziś nie wiedzą o problemie. Łukasz sam przyznaje, że na razie nie jest gotowy zrezygnować z hazardu – i to zdanie mówi więcej niż cokolwiek innego: wyleczenie jest możliwe tylko wtedy, gdy człowiek naprawdę tego chce.

Mariusz Chyb przez dziesięć lat był uzależniony od automatów do gier. Wszystko zaczęło się od pięciu złotych wrzuconych do maszyny i wygranej dziesięciokrotności tej kwoty. Uznał, że to dobry sposób na zarabianie. Okłamywał żonę, pożyczał od znajomych, grał zamiast robić zakupy. Postawił sobie cel: wygrać 10 000 złotych i skończyć. Wygrał – i grał dalej. Zatrzymało go dopiero ultimatum żony: albo rodzina, albo gry. Trafił do prywatnej placówki medycznej, a wsparcie rodziny i przyjaciół okazało się decydujące w procesie wychodzenia z nałogu.

FAQ

Czym właściwie jest uzależnienie od hazardu?

Uzależnienie od hazardu to patologiczna, niekontrolowana skłonność do grania, która przejmuje kontrolę nad myślami i codziennym funkcjonowaniem. Osoby dotknięte tym problemem często nie dostrzegają uzależnienia przez długi czas – szczególnie narażone są jednostki niepewne siebie, wrażliwe emocjonalnie lub skłonne do naśladowania zachowań otoczenia.

Po czym można rozpoznać, że problem staje się poważny?

Niepokojące sygnały pojawiają się stopniowo. Gracz zaczyna ukrywać swoje zachowanie przed rodziną, prowadzi podwójne życie, coraz trudniej mu kontrolować czas i pieniądze przeznaczane na hazard. W miarę narastania problemu może dochodzić do zaciągania długów, kłótni w rodzinie, a w skrajnych przypadkach – myśli samobójczych.

Jak wygląda leczenie uzależnienia od hazardu?

Terapia powinna być dostosowana do indywidualnej sytuacji pacjenta, ponieważ każdy przypadek jest inny. Dobrze prowadzone leczenie łączy wsparcie psychologiczne, pracę z przyczynami nałogu oraz uczestnictwo w grupach wsparcia, gdzie można omawiać bieżące trudności razem z osobami w podobnej sytuacji. Prywatne kliniki zazwyczaj dzielą program terapeutyczny na kilka etapów, dostosowując je do potrzeb konkretnego pacjenta.

Jak pomagać bliskiej osobie uzależnionej, nie przejmując za nią odpowiedzialności?

Kluczowa zasada brzmi: wspierać, ale nie wyręczać. Nie należy spłacać długów hazardzisty ani pożyczać mu pieniędzy na grę. Pomoc polega na towarzyszeniu w procesie terapii, otwartych rozmowach o konsekwencjach nałogu i jasnym komunikowaniu własnych granic – na przykład: „Chcę ci pomóc i będę przy tobie, ale nie mogę tego zrobić zamiast ciebie”.

Czy można wyleczyć się z uzależnienia od hazardu?

Tak – przedstawione powyżej historie pokazują, że powrót do normalnego życia jest możliwy. Warunkiem koniecznym jest jednak własna motywacja osoby uzależnionej i gotowość do podjęcia leczenia. Kluczową rolę odgrywa wsparcie rodziny, a w wielu przypadkach także profesjonalna terapia w specjalistycznym ośrodku.